7 - گزارش‌هاى روايى سيره شامل سه گونه مطالب است : أولا - گزارش خلاصهء وقايع كه معمولا بدون سند آمده است . ثانيا - گزارش‌هاى جامع وقايع ( مانند گزارش غزو أحد ) كه به آراى عده‌اى از أرباب خبر متكى است بدون آن كه اجزاى آن اختصاصا به يكى از ايشان نسبت داده شده باشد . ثالثا - حكايت جنبي وفرعى كه داراى سند اختصارى واجمالي است . نوع أول به طور كلى مربوط است به آنچه قبلا به عنوان شالودهء اصلى مغازى توصيف شد . نوع دوم تفصيلي است از مطالب نوع أول . نوع سوم گزارش‌هايى است مشعر بر دخالت يا شركت يا حضور اشخاص در وقايع ، كه ايشان آن‌ها را براي اخلاف خود نقل كرده‌اند ، وبين افراد خانواده نگاهدارى شده وشايع بوده واز لحاظ گاه‌شمارى با مواد نوع أول ودوم وفق داده شد ، وبه صورت خبر درآمده است . در اين نوع حكايات يادآورى فضيلت شخصي كه در جريان وقايع دخيل بوده ، وحكايت از قول أو نقل شده ، مايهء اصلى آن‌ها است وآوردن ذكرى از رسول أكرم صلعم در ضمن آن‌ها را ، بايد از باب « فضايل أصحاب النبي » به شمار آورد . در اين مورد حكايتى را كه عاصم بن عمر بن قتادة ، يكى از أرباب خبر ومغازى ( نام أو قبلا ذكر شد ) ، دربارهء جد خود نقل كرده است ، مىتوان به عنوان مثال ذكر كرد « 1 » . احتمال صحت اينگونه حكايات ، صرف نظر از جنبهء اغراق‌آميز آن‌ها ، بسيار است . زيرا حفظ ونگاهدارى اينگونه آثار هميشه در طي تاريخ مرسوم بوده وهنوز هم جريان دارد . چنان كه اگر امروز ، به استناد يك روايت شفاهى ، شخصي مدعى مداخلهء يكى از أجداد خود در وقايعى شود كه در يك قرن پيش اتفاق افتاده ، كمتر مورد تكذيب واقع مىشود ، مگر آن كه دليل تاريخي وأضحى بر عدم صحت آن مداخله وجود داشته باشد ؛ چه رسد به زمان پيغمبر أكرم صلعم كه نگاهدارى اين قبيل آثار ، به صورت مكتوب معمول نبوده وهمه چيز را سينه به سينه نقل مىكرده‌اند . احتمالا ، از همين يادگارهاى خانوادگى است كه بسيارى از اخبار مربوط به حوادث ووقايع زمان پيغمبر أكرم صلعم واخبار مربوط به شرح أحوال آن حضرت فرآهم آمده است . در تأييد اين معنى بايد يادآور شد كه نخستين نوزده نفر دانشمندانى كه فؤاد سزگين به عنوان صاحبان مغازى احصاء كرده است وذكر آن‌ها برفت « 2 » ، هفت نفر از ده نفر أول از اخلاف وأحفاد أصحاب بوده‌اند كه در وقايع مهم زمان پيغمبر أكرم دخالت داشته‌اند : نفر أول ، سعيد پسر

--> ( 1 ) . - متن عربى ، ج 3 ، ص 87 ؛ سيرت رسول اللّه فارسي ، ص 670 ؛ خلاصهء حاضر ، ص 120 . ( 2 ) . - همين مقدمه ، از ص 21 - 24 .